«داغترین اقتصاد دنیا» به تعبیر دونالد ترامپ (Donald Trump)، موج بزرگی از فروش را در بزرگترین بازار اوراق قرضه جهان به راه انداخته است؛ زیرا رشد پرقدرت اقتصادی و فشارهای تورمی، انتظارات از نرخ بهره آمریکا را به شدت بالا بردهاند.
بازار ۳۲ تریلیون دلاری اوراق خزانه آمریکا (US Treasury) این هفته سنگینترین افت یکروزه خود را از زمان شروع جنگ تجاری رئیسجمهور تجربه کرد و در مسیر ثبت بدترین ماه خود از اواخر سال ۲۰۲۴ قرار گرفت؛ چرا که انتشار دادههای اقتصادی قدرتمند و دور از انتظار، بر فشارهای ناشی از بدهیهای رکوردشکن و جهش قیمت نفت افزوده است.
بازدهی اوراق ۱۰ ساله خزانه آمریکا که مبنای اصلی هزینه وام و استقراض در کل اقتصاد جهان است، با افت شدید قیمت این اوراق، این هفته از ۵.۲ درصد عبور کرد و به بالاترین رقم خود از سال ۲۰۰۷ رسید. بازدهی اوراق ۳۰ ساله نیز برای اولین بار از سال ۲۰۰۴ به بالای ۵.۵ درصد صعود کرد.
سرمایهگذاران بزرگ اوراق قرضه گفتند این جهش بازدهی نشان میدهد بازار برای هماهنگ ماندن با رشد قدرتمند اقتصاد آمریکا تقلا میکند، چون افزایش هزینههای وامگیری تا الان نتوانسته ترمزی برای فعالیتهای اقتصادی باشد.
مایک ریدل (Mike Riddell)، مدیر صندوق در Fidelity International گفت: «بحثهای زیادی در این باره جریان داشت که آیا بازدهی اوراق خزانه به سطحی رسیده که بتواند یک اقتصاد بسیار داغ را آرام کند یا نه. اما آمارهای اقتصادی جواب این بحث را دادند: ما حتی به این نقطه نزدیک هم نیستیم.»
بخشی از محتوا بارگذاری نشد. اتصال اینترنت یا تنظیمات مرورگر خود را بررسی کنید.
ترکیب تابآوری اقتصاد داخلی آمریکا و قیمتهای بالای انرژی به دلیل جنگ ایران، Federal Reserve را بر آن داشت تا این ماه برای اولین بار از سال ۲۰۲۳ نرخ بهره را بالا ببرد.
لحن سرسختانه (hawkish) بانک مرکزی و دادههای قوی از فعالیتهای اقتصادی و رشد قیمت مصرفکننده در هفتههای اخیر، سبب شده سرمایهگذاران پیشبینیهای خود درباره افزایش بیشتر نرخ بهره در سال آینده را تشدید کنند.
این روند روز چهارشنبه با انتشار شاخص مدیران خرید (Purchasing Managers’ Index) متعلق به S&P Global تقویت شد؛ گزارشی که وال استریت (Wall Street) را غافلگیر کرد، چرا که نشان میداد شتاب فعالیتهای تجاری در سپتامبر سریعترین رشد را در پنج سال اخیر ثبت کرده است.
این گزارش این باور را قویتر کرد که بزرگترین اقتصاد جهان به لطف بازار پررونق سهام و سرمایهگذاریهای هنگفت در AI همچنان با حرارت بالا پیش میرود. برآورد مدل GDPNow در Atlanta Fed نشان میدهد اقتصاد در سهماهه سوم با نرخ سالانه ۵.۱ درصد رشد خواهد کرد.
ترامپ روز پنجشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «این "داغترین" اقتصاد جهان است — و رسانهها برای دموکراتها اضافه کاری میکنند تا رأیدهندگان را متقاعد کنند که برعکس این درست است.»
او اضافه کرد که چشمانداز اقتصادی برای طبقه کارگر خوب است «چون قدرت چانهزنی بیشتری برای افزایش دستمزد به آنها میدهد».
با این همه، رسیدن نرخ وام مسکن ۳۰ ساله در این هفته به ۷ درصد برای نخستین بار در حدود دو سال اخیر، چالش بزرگتر پیش روی خانوادهها و فشار فزاینده بر توان مالی آنها را برجسته کرد.
پس از افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی این ماه و با توجه به شواهد پیدرپی از قدرت اقتصاد آمریکا، بازار معاملات آتی (futures) روی ۰.۹ واحد درصد افزایش دیگر تا همین زمان در سال آینده، نسبت به محدوده فعلی ۳.۷۵ تا ۴ درصد، قیمتگذاری کرده است.
در ابتدای سپتامبر و پیش از جلسه Fed، برای این بازه زمانی تنها حدود ۰.۶ واحد درصد افزایش پیشبینی میشد که همان افزایش نرخ مصوب بانک مرکزی را هم در بر میگرفت.
دلار هم با توجه به چشمانداز افزایش نرخ بهره تقویت شده و در این ماه نزدیک به ۱.۵ درصد در برابر سایر ارزهای مهم صعود کرده است.
هرچند تمرکز عمده بر جهش نرخهای بهره بلندمدت بوده، اما بازدهی اوراق کوتاهمدت در هفتههای اخیر حتی بیش از آن بالا رفته است.
سب بارکر (Seb Barker)، استراتژیست ارشد بازار در صندوق پوشش ریسک Marshall Wace گفت: «بازار در حال اصلاح برآورد خود از مسیر نرخ بهره Fed است تا برای مدتی طولانیتر در سطحی بالا باقی بماند. با وجود همه هیاهوها پیرامون اوراق بلندمدت، منحنی [بازدهی] از ابتدای سال تا امروز صافتر شده است. آنچه تغییر کرده، قیمتگذاری بازار برای تصمیمات Fed است.»
به گفته تحلیلگران، کمرنگ شدن امیدها برای پایان جنگ آمریکا و ایران نشان میدهد تورم «خوبِ» حاصل از رشد اقتصادی (که ناشی از تقاضاست)، برای مدتی طولانیتر با تورم «بدِ» ناشی از هزینهها مثل افزایش قیمت انرژی دستبهگریبان خواهد بود.
هر دوی این عوامل سرمایهگذاران اوراق قرضه را ترغیب میکنند تا بازدهی بالاتری بخواهند، آن هم در شرایطی که خالص بدهی آمریکا از ۴۰ تریلیون دلار فراتر رفته است.
ترور گریتهام (Trevor Greetham)، مدیر سرمایهگذاری چنددارایی در Royal London Asset Management گفت: «جنگ ایران سازوکار تورم را دگرگون کرده و چرخه کاهش نرخ بهره را به چرخه افزایش نرخ تبدیل کرده است. فعالیتهای اقتصادی هم قوی است . . . و سیاستهای مالی هم دقیقاً در هوای آفتابی به فکر تعمیر سقف نبوده است.»
مقامات Fed از جمله مایکل بار (Michael Barr)، نیل کاشکاری (Neel Kashkari) و سوزان کالینز (Susan Collins) در روزهای اخیر موضعگیریهای سرسختانهای داشتهاند و گفتهاند برای مهار تورم ممکن است افزایشهای بیشتری در نرخ بهره لازم باشد.
معیار محبوب بانک مرکزی برای سنجش تورم، یعنی شاخص هزینههای مصرف شخصی (PCE)، در ماه ژوئیه با نرخ سالانه ۳.۷ درصد رشد کرد و از سال ۲۰۲۱ همیشه بالاتر از هدف ۲ درصدی Fed بوده است.
این موضوع سرمایهگذاران را با این پرسش روبهرو کرده که افت و موج فروش در بازار اوراق قرضه — که پیشتر از سطح خطر بازدهی ۵ درصدی اوراق ۱۰ ساله که برخی هشدار میدادند هم عبور کرده — در چه نقطهای میتواند فشاری جدی بر اقتصاد وارد کند یا آرامش بازار سهام را بر هم بزند.
رابرت تیپ (Robert Tipp)، مدیر اوراق قرضه جهانی در PGIM Credit گفت که اقتصاد آمریکا تا الان نسبت به افزایش نرخ بهره «نسبتاً کمحساسیت» بوده است: «چیزی متفاوت در جریان است؛ این دوره از رشد، به شدت متکی به دارایی و نقدینگی است و در نتیجه نرخهای بالاتر دیگر آن خطری نیستند که قبلاً عادت داشتیم ببینیم.»
تصویرسازی دادهها توسط ری داگلاس (Ray Douglas)
