از روزهایی که هوش مصنوعی بیشتر شبیه داستان‌های تخیلی بود تا علم، یک ایده ذهن پژوهشگران برتر این حوزه را به خود مشغول کرده است.
این روزها، مدیران آزمایشگاه‌های AI باور دارند که این پدیده می‌تواند صنعت آن‌ها، اقتصاد جهانی و شاید حتی سرنوشت بشریت را دگرگون کند. دانشمند ارشد OpenAI آن را تنها راه برای ماندن در خط مقدم پیشرفت دانسته است. یکی از هم‌بنیان‌گذاران Anthropic هم می‌گوید این موضوع «شاید مهم‌ترین روند فنی در جهان باشد».
و اگر در حوزه AI کار نمی‌کنید، احتمالاً هرگز چیزی درباره‌اش نشنیده‌اید.
این پدیده «خودبهبودی بازگشتی» (recursive self-improvement) یا RSI نام دارد؛ یعنی به‌زبان ساده، ساخت AI باهوش‌تر به دست خودِ AI. شرکت Anthropic به این فرایند «بستن حلقه» می‌گوید؛ چرخه‌ای که در آن، هر پیشرفت باعث می‌شود ماشین‌ها برای بهبود خود بهتر و سریع‌تر عمل کنند.
شرکت‌های AI می‌گویند حالا نشانه‌های اولیه خودبهبودی بازگشتی را می‌بینند؛ موضوعی که سرعت تحقیقات آن‌ها را بالا برده و همه را حسابی ترسانده است. با سرعت گرفتن روند تکامل این فناوری به دست خودش، این خطر وجود دارد که نتوانیم همپای آن پیش برویم و مهارش کنیم.
بهترین داده‌های ما درباره این تحول عمیق از سوی Anthropic منتشر شده است؛ شرکتی که به‌تازگی نموداری منتشر کرده که نشان می‌دهد چه اندازه از فرایند تحقیق و توسعه (R&D) در حوزه هوش مصنوعی، دارد به دست خودِ AI انجام می‌شود.
برای تولید داده‌های این نمودار، به یک قبیله کامل از مدل‌های Claude نیاز بود. یک عامل (ایجنت) Claude پیام‌های Slack و اسناد داخلی شرکت را زیرورو کرد تا ۱۵٬۰۰۰ وظیفه از کارهای R&D هوش مصنوعی را شناسایی کند. یک کارآگاه Claude بررسی کرد که آن کارها دقیقاً چطور انجام شده‌اند. سپس یک قاضی Claude شواهد را سنجید و کارها را در مقیاسی شش‌سطحی، از «بدون AI» تا «AI کاملاً خودمختار»، رتبه‌بندی کرد.
حالا نگاه دیگری به آن نمودار بیندازید تا ببینید چه اتفاق خارق‌العاده‌ای درون Anthropic در حال رخ دادن است.
گویاترین ستون‌ها، ستون‌های نارنجی‌رنگ برای «هدایت با AI» هستند؛ یعنی AI بیشتر بخش‌های R&D را انجام می‌دهد و انسان فقط نظارت می‌کند؛ یعنی پنجمین سطح از سطوح شش‌گانه.
یک سال پیش، AI هدایت هیچ بخشی از این کارها را در دست نداشت. همین ماه مارس گذشته، این رقم فقط ۱٪ بود. تا ماه اوت، Claude هدایت ۲۶٪ از کارهای مربوط به نسخه‌های بعدی Claude را به عهده داشت. و این رقم امروز تقریباً قطعاً بالاتر است.
حتی با وجود اینکه پژوهشگران شرکت کارها را به AI واگذار می‌کنند، نباید فراموش کرد که ۰٪ از این کارها به‌طور کامل توسط AI انجام می‌شود. این فرایند هنوز به سطح ششم خودکارسازی نرسیده است. اما با این سرعت پیشرفت، کنار گذاشته شدن ما از چرخه توسط AI، شاید فقط مسئله زمان، توان پردازشی و تصمیم انسان‌های درون آزمایشگاه‌ها باشد.
شرکت Anthropic به‌تازگی نوشت: «ما هنوز به آنجا نرسیده‌ایم و خودبهبودی بازگشتی هم اجتناب‌ناپذیر نیست. اما ممکن است زودتر از آنکه بیشتر نهادها برایش آماده باشند، فرابرسد.»
شرکت‌های AI گفته‌اند که آموزش، آزمایش و تنظیم دقیق (fine-tuning) نسل بعدی مدل‌ها به دست خودِ مدل‌ها، برای موفقیتشان حیاتی است. آن‌ها از معنای چنین موفقیتی هم به‌شدت وحشت دارند. افراد بدبین به آینده این آزمایشگاه‌ها را ترک کرده‌اند و هشدار داده‌اند که هوش مصنوعی خودبهبودبخش شاید همه ما را بکشد. برجسته‌ترین پژوهشگران این حوزه خواستار نظارت بیشتر شده‌اند و مدیران عامل هم پیش از رسیدن این فناوری پرشتاب به RSI کامل، خواستار کاهش سرعت پیشرفت شده‌اند.
داریو آمودی (Dario Amodei)، مدیرعامل Anthropic، نوشته است: «اگر مهار نشود، می‌تواند از توانایی ما برای درک و مهار این سیستم‌ها جلو بزند؛ بنابراین باید با دقت بسیار زیادی دنبال شود—اگر اصلاً قرار باشد دنبال شود.»
اما در سراسر تاریخ هوش مصنوعی، ایده ماشین‌های خودبهبودبخش همیشه برای انسان‌ها وسوسه‌انگیز بوده است.
وقتی پژوهشگران پیشگام در سال ۱۹۵۶ برای یک پروژه تابستانی در Dartmouth دور هم جمع شدند، کنجکاو بودند بدانند ماشین‌ها چطور می‌توانند خود را ارتقا دهند. جالب اینجاست که یکی از دانشمندانی که آن کارگاه تاریخی را پیشنهاد داد، خودش یک کلود بود: ریاضیدان نابغه، کلود شانون (Claude Shannon).
طی یک دهه بعد، دانشمندان در رؤیای ماشین‌هایی بودند که در همه‌چیز، حتی در طراحی ماشین‌ها، از ما باهوش‌تر باشند.
آی. جی. گود (I.J. Good)، ریاضیدان برجسته دیگر، نوشت: «بنابراین، نخستین ماشین فوق‌هوشمند، آخرین اختراعی است که انسان باید بسازد؛ به این شرط که ماشین آن‌قدر رام باشد که به ما یاد بدهد چطور مهارش کنیم.»
دهه‌ها بعد، زن‌ها و مردهایی که دارند به این ماشین واقعیت می‌بخشند، هرگز تا این حد نگران توانایی خود در مهار آن نبوده‌اند. خیلی از آن‌ها از زمانی که ساخت خودکار سیستم‌های AI به دست خودشان شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی بود، به آن فکر می‌کردند. اما حالا مطمئن نیستند چه فکری باید بکنند.
جک کلارک (Jack Clark)، هم‌بنیان‌گذار Anthropic، به‌تازگی نوشت: «نمی‌دانم چطور این موضوع را هضم کنم.»
کلارک کارش را به‌عنوان خبرنگار فناوری شروع کرد، اما آن‌قدر شیفته داستانی شد که پوشش می‌داد که دلش خواست خودش هم بخشی از آن باشد. او شغلی در یک آزمایشگاه تحقیقاتی نوپا به نام OpenAI گرفت و در نهایت با گروه کوچکی از همکارانش آنجا را ترک کرد تا Anthropic را راه بیندازد.
او در سخنرانی ماه اکتبر در International Monetary Fund گفت: «از آن زمان، سعی کرده‌ام دنیا را قانع کنم که روزی سیستم‌های AI ممکن است چنان قدرتمند شوند که امنیت ملی را دگرگون کنند، مسیر اقتصاد کره زمین را تغییر دهند و شاید در نهایت این توانایی را پیدا کنند که خودشان را بسازند. خب، آن لحظه فرارسیده است.»
همین چند ماه پیش، به نظر می‌رسید این لحظه چند سال دورتر باشد. اما حتی زودتر از آنچه کلارک انتظار داشت رسید. او بعد از رفتن به مرخصی والدین در نوامبر گذشته، در ماه فوریه به شرکتی برگشت که کاملاً عوض شده بود. در روزهایی که او داشت پوشک بچه عوض می‌کرد، Anthropic تغییر کرده بود.
او در خبرنامه خود نوشت: «چیزهای عجیبی شروع به رخ دادن کرده بود.»
مدل‌های این شرکت ناگهان آن‌قدر خوب شدند که مهندسان شروع کردند به سپردن کارهای کدنویسی‌شان به آن‌ها و بعضی‌ها هم به‌کل دست از کدنویسی کشیدند.
تا ماه مه، اوضاع آن‌قدر سریع و عجیب شد که او به این نتیجه رسید که RSI احتمالاً تا پایان ۲۰۲۸ اتفاق می‌افتد. کلارک (Clark) نوشت: «این نظر را با بی‌میلی قبول دارم، چون پیامدهایش آن‌قدر بزرگ است که در برابر آن‌ها احساس کوچکی می‌کنم.» بعد دوباره زمان پیش‌بینی‌اش را کوتاه‌تر کرد.
او دیگر باور ندارد که ۲۰۲۸ محتمل‌ترین سال برای RSI است. او فکر می‌کند سال ۲۰۲۷ است.
و برای اینکه بفهمید این یعنی چه، به هیچ نموداری نیاز ندارید: تخیل در آستانه تبدیل شدن به علم است.
حق نشر © ۲۰۲۶ Dow Jones & Company, Inc. تمامی حقوق محفوظ است. 87990cbe856818d5eddac44c7b1cdeb8
در نسخه چاپی ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ با عنوان «باهوش‌ترین افراد در حوزه AI معتقدند این مهم‌ترین نمودار است: AI شروع به ساخت AI باهوش‌تر کرده است. این خودبهبودی دارد سرعت می‌گیرد و ترسناک است...» منتشر شد.
بن کوئن (Ben Cohen) ستون Science of Success (علم موفقیت) را برای The Wall Street Journal می‌نویسد. بن در این ستون به موضوعات بسیار متنوعی در حوزه‌های کسب‌وکار، فناوری و فرهنگ می‌پردازد؛ از باارزش‌ترین شرکت‌های جهان گرفته تا افرادی که هرگز نامشان را نشنیده‌اید. کارهای او برنده جوایز گزارش‌نویسی از New York Press Club و جایزه Best in Business از Society for Advancing Business Editing and Writing شده است. بن همچنین به‌طور منظم برای WSJ. Magazine می‌نویسد.
پیش از راه‌اندازی ستونش در سال ۲۰۲۲، بن بیش از یک دهه خبرنگار ورزشی این روزنامه بود. او متخصص مسابقات NBA بود و روی استراتژی‌ها، اتفاقات عجیب، انقلاب پرتاب‌های سه‌امتیازی، لبران جیمز (LeBron James) و استیون کری (Stephen Curry) تمرکز داشت. او همچنین درباره فوتبال دانشگاهی می‌نوشت و تقریباً همه ورزش‌ها، از جمله پنج دوره المپیک را پوشش داده است.
اولین کتاب بن با نام «The Hot Hand» (دست گرم)، پژوهشی بود درباره رمز و رازها، علم، جادو، روان‌شناسی جذاب و پیامدهای واقعی بردهای پیاپی. آندره آغاسی (Andre Agassi) آن را «ضیافتی برای هر کسی که به رازهای برتری علاقه دارد» توصیف کرد. بن حالا روی کتاب بعدی خود کار می‌کند که بر اساس ستون‌های Science of Success نوشته می‌شود.
او در سال ۲۰۱۰ پس از فارغ‌التحصیلی از Duke University به عنوان کارآموز به این روزنامه پیوست و به همراه خانواده‌اش در نیویورک زندگی می‌کند.
