ساکنان ثروتمند میامی که برای آینده کوبا نقشه می‌کشند

۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۹:۰۰ شب به وقت شرق آمریکا

میامی— در عمارتی بزرگ و ساحلی رو به Biscayne Bay، جمعی از کوبایی-آمریکایی‌های ثروتمند ماه‌هاست مشغول کشیدن نقشه‌هایی با جزئیات دقیق برای کشوری هستند که هنوز وجود خارجی ندارد.

«ما ۶۷ سال منتظر مانده‌ایم.» این را خوان عمر سیکستو (Juan Omar Sixto) ۸۲ ساله، توتون‌کار سابق و رئیس تشکل تازه‌تأسیس Cuban-American National Chamber of Commerce، در یک عصر مطبوع در ماه ژوئن به این جمع گفت. آن‌ها کنار استخری جمع شده بودند که دور تا دورش مجسمه‌های طرح مرمر از حوری‌های نیمه‌برهنه رومی بود: «باید شروع کنیم.»

این گروه مشغول طراحی نقشه‌های اولیه برای بورس کوبا و یک نشست سرمایه‌گذاری در هاوانا بوده است. در گوشه دیگری از میامی، چهره‌های سرشناس کوبایی-آمریکایی دارند ساختار یک دولت موقت را می‌چینند، مهندسانی را برای بررسی نیروگاه‌های شناور برق استخدام می‌کنند و برای بازسازی زیرساخت‌های فرسوده جزیره نقشه می‌کشند. آن‌ها برنامه دارند سراغ شرکت‌های بزرگ و معتبر (blue-chip)، بانک‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری بروند تا در کوبای جدیدِ پساکمونیستی سرمایه‌گذاری کنند.

هم‌زمان با فرو رفتن بیشتر جزیره در بحران، تبعیدی‌های پولدار و بانفوذ سیاسی از میامی دست‌به‌کار شده‌اند تا با شتاب برای آینده آن برنامه‌ریزی کنند؛ جایی که دولت ترامپ برای پیدا کردن ایده، جلب حمایت سیاسی و جذب سرمایه خصوصی جهت بازسازی این کشور در صورت سقوط رژیم، به آن چشم دوخته است.

در اتاق‌های نشیمن، سالن‌های کنفرانس هتل‌ها، دفاتر حقوقی و کلوب‌های خصوصی در سراسر شهر، آن‌ها در حال سبک‌سنگین کردن این هستند که چه کسی می‌تواند ۹ میلیون نفر از مردم کوبا را رهبری کند. این تلاش پای میلیاردرها، چهره‌های بانفوذ مرتبط با ترامپ، فرزندان و نوادگان خاندان‌های کوبایی-آمریکایی ثروتمند از تجارت شکر، و مهاجرانی را که در طول چند دهه در آمریکا به ثروت‌های کلان رسیده‌اند، به میدان باز کرده است.

برخی از آن‌ها ارتباط مستقیمی با دولت ترامپ دارند؛ به‌ویژه با مارکو روبیو (Marco Rubio)، وزیر امور خارجه، که فرزند مهاجران کوبایی است، بخش زیادی از فعالیت سیاسی‌اش را بر پایه وعده پایان دادن به حکومت کمونیستی جزیره بنا کرده و مدام به شهر زادگاهش سفر می‌کند.

این آماده‌سازی‌های پرتب‌وتاب با سه کلمه‌ای جان گرفته که دونالد ترامپ پس از دستگیری نیکلاس مادورو (Nicolás Maduro)، حاکم قدرتمند ونزوئلا، در ماه ژانویه بارها تکرار کرده است: «کوبا بعدی است.» او جزیره را تحت محاصره نفتی قرار داده و ایده یک «تصاحب دوستانه» (friendly takeover) را مطرح کرده است. در اوایل سال جاری، مقامات ارشد به سیاستمداران فلوریدا و ثروتمندان کوبایی-آمریکایی گفتند که تغییر حکومت ممکن است تا همین تابستان، و قطعاً تا پایان سال اتفاق بیفتد.

محاصره نفتی کمبود شدید سوخت را بدتر کرده و قطعی‌های چندروزه برق را بسیار افزایش داده است؛ موضوعی که شبکه برق را به سمت فروپاشی کشانده و بحران انسانی جزیره را عمیق‌تر کرده است. اما هاوانا مقاومت نشان داده است— و با توجه به اینکه تمام حواس ترامپ درگیر جنگ در ایران شده، هر برنامه‌ای برای تمرکز روی کوبا به حاشیه رفته است. به گفته افراد آگاه از این گفتگوها، ترامپ بارها به دستیارانش گفته که قبل از اختصاص دادن منابع به کوبا یا دیگر اولویت‌های سیاست خارجی، باید تکلیف درگیری در خاورمیانه را روشن کند.

برخی از مقامات ارشد از کارزاری صحبت می‌کنند که ممکن است تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ طول بکشد.

وقتی از روبیو درباره پیش‌بینی‌های قبلی مبنی بر احتمال سقوط حکومت کوبا در سال جاری سؤال شد، او با ناراحتی در برابر ایده یک جدول زمانی مشخص واکنش نشان داد. او در ماه ژوئیه در جریان سفر به مانیل به خبرنگاران گفت: «ماجرای ما مثل مینی‌سریال نیست که بعد از سه قسمت تمام شود. این‌ها مسائل پیچیده‌ای هستند که زمان می‌برند.»

به گفته افراد مطلع از گفتگوها، با اینکه مقامات دولت بی‌سروصدا جدول زمانی را طولانی‌تر کرده‌اند، روبیو به کارکنانش دستور داده اعلامیه‌های هفتگی درباره کوبا را حفظ کنند—از جمله خبرهای مربوط به کیفرخواست‌ها، تحریم‌ها و گزارش‌ها. یکی از مقامات وزارت امور خارجه گفت این خبررسانی مداوم خودش یک تاکتیک فشار است تا این تصور را به وجود بیاورد که اقدام بعدی آمریکا ممکن است قریب‌الوقوع باشد.

این تغییر در جنوب فلوریدا از چشم‌ها دور نمانده است.

تونی کاستا (Tony Costa) ۸۶ ساله، مالک سابق یکی از بزرگ‌ترین مراکز پرورش گیاهان زینتی در دنیا که سال‌ها پیش بازنشسته شد تا تمام وقتش را صرف سرنگونی رژیم کمونیستی کند، گفت: «هدف را تغییر نداده‌اند، اما تیرک دروازه را جابه‌جا کرده‌اند.»

پروژه بازسازی

کوبایی-آمریکایی‌های دارای نفوذ سیاسی، ترامپ را متحد خود می‌دانند. خیلی‌ها بر این باورند که این غول پیشین املاک، کوبا را بیشتر مثل یک دارایی بحران‌زده (distressed asset) می‌بیند: جزیره‌ای آفتاب‌گیر با سواحل توسعه‌نیافته و ساختمان‌های فرسوده که می‌تواند به روی سرمایه‌گذاری آمریکایی باز شود، به شکلی که از نظر اقتصادی وابسته به ایالات متحده بماند. آن‌ها سعی کرده‌اند همین شم تجاری او را به کار بگیرند و آینده کوبا را نه فقط به عنوان یک آرمان سیاسی و بخشی از میراث او، بلکه به شکل یک پروژه بزرگ بازسازی به او پیشنهاد دهند.

خورخه ماس (Jorge Mas)، میلیاردر و یکی از مالکان باشگاه فوتبال Inter Miami و دوست نزدیک روبیو، می‌گوید ترامپ زمانی از او پرسیده بود بازسازی این جزیره چقدر هزینه برمی‌دارد.

ماس می‌گوید به ترامپ گفته است: «ما می‌توانیم میلیاردها دلار در کوبا سرمایه‌گذاری کنیم.» او اضافه کرده تأمین ۹۰ میلیارد دلاری که طبق برآوردش برای سامان دادن به کشور در طول سه سال اول دوران گذار لازم است، برای دوستان و همکاران ثروتمند کوبایی-آمریکایی‌اش مثل آب خوردن خواهد بود.

برایان کالوو (Bryan Calvo) درباره پایان حکومت کمونیستی در کوبا می‌گوید: «فکر نمی‌کنم هیچ‌وقت تا این اندازه به آن نزدیک بوده باشیم.» این شهردار ۲۸ ساله هایالیا، اداره کوبایی-آمریکایی‌ترین شهر کشور را در دست دارد؛ پایگاهی کاملاً جمهوری‌خواه که خیابان اصلی‌اش را به Donald J. Trump Avenue تغییر نام داده است. او می‌گوید: «اما در عین حال، اگر الان این اتفاق نیفتد، دیگر هیچ‌وقت نخواهد افتاد.»

بیشتر این جلسات برنامه‌ریزی در دست ریش‌سفیدان جامعه قدیمی تبعیدی‌ها است؛ مردانی که کمی بعد از انقلاب سال ۱۹۵۹، در دوران کودکی یا جوانی از کوبا رفتند، به همراه فرزندانی که با این امید بزرگشان کردند که روزی املاکشان را پس بگیرند و کسب‌وکارهایی را که فیدل کاسترو مصادره کرده بود، بازپس گیرند.

در یک ناهار کاری در ماه ژوئن، پدرو فریره (Pedro Freyre)، رئیس بخش بین‌الملل شرکت حقوقی Akerman به یک گروه سیاست‌گذاری آمریکایی مهمان گفت که تلفنش مدام زنگ می‌خورد؛ از بس کوبایی-آمریکایی‌ها تماس می‌گیرند و پیگیر گرفتن غرامت برای املاکی هستند که چند دهه پیش مصادره شده بود.

«هر کسی که امید دارد ضربه‌ای به این پیناتای کوبایی بزند و سهمی ببرد، دارد وکیل و لابی‌گر استخدام می‌کند، به‌ویژه در حلقه نزدیکان ترامپ (Trump).» این را ریک هررو (Ric Herrero) می‌گوید؛ مدیر اندیشکده Cuba Study Group در واشنگتن که برای توسعه جامعه مدنی تلاش می‌کند. «مردم برای انتقال قدرتی صف کشیده‌اند که اصلاً تضمین‌شده نیست؛ یا دارند خودشان را برای یک تصاحب دوستانه آماده می‌کنند یا برای درجا زدنی بزرگ و بیهوده.»

حس اجتناب‌ناپذیر بودن این اتفاق، در آغاز سال توسط مایک همر (Mike Hammer) تقویت شد؛ دیپلمات ارشد و خودمانی ترامپ (Trump) در هاوانا که مدام بین میامی، واشنگتن و اروپا در رفت‌وآمد بود و با اطمینان پافشاری می‌کرد که حکومت کمونیستی همین امسال به پایان می‌رسد.

همر در جشن ماه فوریه کانون وکلا در میامی، در تالاری پر از وکلای کوبایی-آمریکایی گفت: «باید تغییر ایجاد شود. می‌بینم که این تغییر در راه است.» او سپس روی صحنه در کنار ویلی چیرینو (Willy Chirino)، ستاره موسیقی سالسا رقصید؛ در حالی که چیرینو ترانه معروفی را می‌خواند که در آن از حاکمان کوبا می‌خواهد کشور را ترک کنند.

اما به گفته افرادی که با همر در ارتباط هستند، او بی‌سر و صدا پیگیری جدول زمانی ۲۰۲۶ را متوقف کرده است.

با وجود موج بی‌سابقه‌ای از مذاکرات پشت‌پرده—از دیدار محرمانه روبیو (Rubio) با نوه رائول کاسترو در یک اقامتگاه کارائیبی گرفته تا سفر جان رتکلیف (John Ratcliffe)، رئیس CIA به هاوانا—تلاش‌ها برای فشار بر مقامات ساختار اداری و سرسخت کوبا پیشرفت چندانی نداشته است. ماه‌هاست که مقامات دولت ترامپ (Trump) تلاش کرده‌اند با چهره‌هایی در درون سیستم کوبا، از جمله نوه کاسترو معروف به رائولیتو (Raulito)، ارتباط برقرار کنند. به گفته افراد آگاه از این مذاکرات، آن‌ها او را فردی می‌دانند که روابط و جاه‌طلبی‌اش می‌تواند برای متزلزل کردن رژیم از درون به کار بیاید. اما وقتی این گفتگوها علنی شد و سیاستمداران فلوریدای جنوبی علیه همکاری آمریکا با یکی از اعضای خانواده کاسترو موضع گرفتند، این تلاش‌ها متوقف شد.

مقامات آمریکایی در دیدارهایشان با طرف کوبایی، در ازای لغو محاصره نفتی آمریکا و دیگر تحریم‌های اعمال‌شده علیه هاوانا، خواستار دگرگونی اساسی در اقتصاد و نظام سیاسی کشور و آزادی بیش از ۱۰۰۰ زندانی سیاسی شدند. در ماه ژوئن، کوبا بسته گسترده‌ای از تغییرات اقتصادی را تصویب کرد، اما آمریکا آن را رد کرد و نادیده گرفت. دولت کوبا هم از هرگونه گفتگو درباره تغییرات سیاسی خودداری کرده است.

برخی از کوبایی-آمریکایی‌ها نگرانند که کاخ سفید تلاش کند الگوی ونزوئلا را پیاده کند و آن را در این جزیره هم اجرا کند. در آنجا، نیروهای ویژه آمریکا مادورو (Maduro) را دستگیر کردند، اما در ازای تسهیل قراردادهای نفتی و تجاری دیگر، معاون او دلسی رودریگز (Delcy Rodríguez) و بقیه بدنه قدرت را بر سر کار نگه داشتند. گذار به دموکراسی هم به تاریخی نامعلوم در آینده موکول شده است.

بر اساس نظرسنجی روزنامه Miami Herald از حدود ۸۰۰ کوبایی-آمریکایی که در ماه آوریل منتشر شد، از هر پنج کوبایی-آمریکایی ساکن فلوریدای جنوبی، چهار نفر موافق مداخله نظامی آمریکا در کوبا هستند؛ چه برای سرنگونی حکومت و چه برای رسیدگی به نیازهای بشردوستانه مردم. همین تعداد نیز هرگونه مذاکره با هاوانا را که نتیجه‌اش چیزی کمتر از تغییر رژیم باشد، رد می‌کنند.

میگل دیاز-کانل (Miguel Diaz-Canel)، رئیس‌جمهور کوبا در ماه مه در شبکه X گفت حمله آمریکا باعث «حمام خونی با عواقب غیرقابل پیش‌بینی» خواهد شد.

«لحظه دیوار برلین»

در همین حال، برنامه‌ریزی‌ها در میامی از تأمین مالی فراتر رفته و به جزئیات عملی انتقال قدرت سیاسی رسیده است.

ماس (Mas)، رئیس Cuban American National Foundation—گروه لابی قدرتمندی که پدرش تأسیس کرد—با کانون وکلای Cuban American Bar Association در میامی همکاری می‌کند تا قانون مرحله گذاری تدوین کنند که بتواند شکاف میان رژیم فعلی و یک کوبای دموکراتیک را پر کند. پیش‌نویسی که دست‌به‌دست می‌شود، تشکیل یک دولت انتقالی را در نظر دارد که تا دو سال زمان صرف آماده‌سازی شرایط برای برگزاری انتخابات آزاد کند.

بحث‌های دیگر بر سر این متمرکز بوده که آیا کوبای آزاد باید تا زمان تدوین قانون اساسی جدید، موقتاً قانون اساسی ۱۹۴۰ خود را احیا کند یا نه. موزه American Museum of the Cuban Diaspora که تاریخ فرار کوبایی‌ها از سرکوب کمونیستی در این جزیره و دگرگون ساختن میامی را روایت می‌کند، اخیراً میزبان یکی از همین گفتگوها بود.

مارسل فیلیپه (Marcell Felipe)، رئیس این موزه گفت: «این، لحظه دیوار برلین ما است.»

ویلی برملو (Willy Bermello) ۷۵ ساله، معمار طراح کتابخانه پیشنهادی ترامپ (Trump) در میامی، چشم به نوسازی فرودگاه‌های کوبا دوخته است. او هر دو هفته یک‌بار در تماس‌های تصویری، گروه کوچکی از مدیران شرکت‌های هواپیمایی، مدیریت فرودگاهی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری را دور هم جمع می‌کند تا برنامه‌های ۸ میلیارد دلاری برای بازسازی هشت فرودگاه این جزیره را پس از تغییر حکومت نهایی کنند؛ تحولی که او انتظار دارد به زودی رخ دهد. او گفت بازسازی فرودگاه‌های کوبا خرج خودش را درمی‌آورد.

او می‌گوید: «شماره آدم‌هایمان را روی شماره‌گیری سریع داریم.»

در حال حاضر، شرایط واقعی زندگی در کوبا رو به وخامت است. برق روزها پشت سر هم قطع است. خیابان‌ها زیر کوهی از زباله‌های جمع‌آوری‌نشده بند آمده‌اند؛ زباله‌هایی که محل زاد و ولد انبوه پشه‌ها شده‌اند و بیماری‌هایی مثل تب دنگی (dengue) را پخش می‌کنند.

«کشور کاملاً فلج شده است. مردم مثل زامبی راه می‌روند.» این را عمر اورلنی پرز ویلانوئوا (Omar Everleny Perez Villanueva) می‌گوید؛ اقتصاددانی ساکن هاوانا که روی برنامه‌های بازسازی اقتصاد این جزیره کار می‌کند. «چندین روز برق قطع است، خواب نداری و غذاها فاسد می‌شوند.»

هاوانا آمریکا را متهم کرده که با بدتر کردن شرایط زندگی مردم عادی کوبا، دست به مجازات دسته‌جمعی زده است. دیاز-کانل (Díaz-Canel) به‌تازگی در جمعی بین‌المللی از حامیان خود گفت که نرخ مرگ‌ومیر نوزادان در این جزیره دو برابر شده است. او گفت در کوبا نزدیک به ۱۰۰ هزار بیمار، که ۱۲ هزار نفر از آن‌ها کودک هستند، در صف انتظار جراحی قرار دارند.

تحلیل‌گران باسابقه مسائل کوبا می‌گویند احتمال کمی وجود دارد که افزایش محرومیت‌ها باعث شورش مردمی شود. آن‌ها می‌گویند کوبا نزدیک به هفت دهه است که هیچ مخالفت سیاسی سازمان‌یافته‌ای را تحمل نکرده است. اعتراضات گسترده تنها دو بار اتفاق افتاده است؛ یک‌بار در سال ۱۹۹۴ در هاوانا و بار دیگر پنج سال پیش در شهرها و شهرک‌های سراسر جزیره. در هر دو مورد، اعتراض‌ها به‌سرعت سرکوب شدند.

علاوه بر این، ناظران مسائل کوبا می‌گویند از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از یک میلیون کوبایی، که بیشتر آن‌ها جوان هستند، جزیره را ترک کرده‌اند و این موضوع شمار معترضان بالقوه را به‌شدت کاهش داده است. کوبای امروز پس از سال‌ها کاهش جمعیت به دلیل مهاجرت گسترده، فقیرتر، سالخورده‌تر و از نظر نژادی متنوع‌تر شده است. صدای مردم کوبا در بحث‌های مربوط به آینده این کشور تا حد زیادی غایب است.

«ما فرزندان ظلمیم.» این را لوئیس فونسکا (Luis Fonseca) کارگر روزمزد اهل هاوانا گفت: «فقط سعی می‌کنی زنده بمانی و دوام بیاوری.»

در میامی، سیکستو (Sixto) از نهاد Cuban-American National Chamber of Commerce قصد دارد از هفته آینده جذب گروه‌های بزرگی از داوطلبان کوبایی-آمریکایی را آغاز کند تا وقتی حکومت بالاخره سقوط کرد، راه و رسم سرمایه‌داری مدرن را به اهالی جزیره آموزش دهند.

او گفت: «کوبا با مردمی که الان در جزیره هستند نمی‌تواند پیشرفت کند. تقصیر خودشان نیست، ولی امروزی نیستند. عقب‌مانده‌اند.»

حق نشر ©۲۰۲۶ Dow Jones & Company, Inc. تمامی حقوق محفوظ است. 87990cbe856818d5eddac44c7b1cdeb8

خوزه د کوردوبا (José de Córdoba) خبرنگار The Wall Street Journal در مکزیکوسیتی است.

ورا برگنگروئن (Vera Bergengruen) خبرنگار امنیت ملی The Wall Street Journal در واشنگتن دی‌سی است. او پیش از پیوستن به این روزنامه، خبرنگار ارشد در مجله Time بود و در آنجا حوزه مشترک امنیت ملی، فناوری و سیاست را پوشش می‌داد و گزارش‌های روی جلد از اوکراین، آرژانتین و السالوادور تهیه می‌کرد. او پیش‌تر به‌عنوان خبرنگار امنیت ملی و تحقیقی برای BuzzFeed News کار می‌کرد. او فعالیت روزنامه‌نگاری خود را در زادگاهش با روزنامه Miami Herald و شرکت مادر آن McClatchy آغاز کرد؛ جایی که دوره‌هایی را به پوشش موضوعات مختلف، از توفان‌ها گرفته تا کنگره، وزارت دفاع و کاخ سفید گذراند.

گزارش‌های او برنده جوایز Sigma Delta Chi و Dateline Awards از انجمن Society of Professional Journalists و همچنین یک جایزه از New York Press Club شده است. او همچنین عضو تیمی بود که در سال ۲۰۱۷ روی تحقیقات اسناد پاناما (Panama Papers) کار کرد؛ پروژه‌ای که برنده جایزه پولیتزر (Pulitzer Prize) شد. ورا اصالتاً اهل اروگوئه است و در شیلی، آلمان، مکزیک و میامی بزرگ شده است.