ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اواخر روز پنجشنبه گفت این کشور برای اولین بار یک موشک بالستیک ساخت داخل را در میدان جنگ شلیک کرده است. این رویداد موفقیتی بزرگ در تلاش کییف برای دستیابی به سلاح قدرتمندی است که روسیه با اثراتی ویرانگر علیه اوکراین به کار گرفته است.
آقای زلنسکی این پرتاب را با انتشار پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که ویدیویی از لحظه شلیک موشک هم ضمیمه آن بود. او نوشت: «بالستیک تاکتیکی اوکراین. FP-7. اولین استفاده جنگی.» در این پست مشخص نشد چه هدفی زده شده و دفتر آقای زلنسکی هم از اظهار نظر خودداری کرد.
موشک FP-7 که توسط شرکت اوکراینی Fire Point تولید شده، یک موشک کوتاهبرد است و فقط میتواند به مناطق مرزی داخل خاک روسیه برسد. انتظار نمیرود این سلاح تغییر چشمگیری در نبرد هوایی رو به گسترش میان دو کشور ایجاد کند.
اما شرکت Fire Point در حال توسعه موشک بالستیک بزرگتری به نام FP-9 هم هست که میتواند به مسکو و اهداف راهبردی صنایع دفاعی برسد. اوکراین میگوید انتظار میرود این موشک اواخر امسال آماده شود؛ موشکی که به باور تحلیلگران شانس بیشتری برای تغییر شرایط جنگ دارد.
موشکهای بالستیک در بالاترین رده سلاحهای تهاجم هوایی قرار دارند. رهگیری آنها دشوار است، با سرعت زیادی به سمت اهداف حرکت میکنند و میتوانند کلاهک جنگی سنگینتری را نسبت به بیشتر پهپادهای انتحاری فعلی اوکراین حمل کنند.
پرتاب FP-7 اوکراین را دوباره به جمع معدود کشورهایی برمیگرداند که موشک بالستیک تولید میکنند.
چندین دهه پیش، زمانی که اوکراین بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود، صنایع هوافضای نظامی بزرگی داشت. کارخانههای آنجا چند مدل از موشکهای بالستیک قارهپیما را تولید میکردند. این خطوط تولید پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ میلادی تعطیل شدند و این صنعت از آن زمان تا حد زیادی از بین رفت.
روسیه از زمان شروع تهاجم همهجانبه خود به اوکراین در سال ۲۰۲۲ میلادی، انواع مختلفی از موشکهای بالستیک را به سمت این کشور شلیک کرده است؛ از جمله یک موشک میانبرد که برای حمل کلاهک هستهای طراحی شده بود، اما با کلاهکهای مشقی شلیک شد.
اوکراین تاکنون موشکهای بالستیک تاکتیکی آمریکایی ATACMS را به سمت نیروهای روسیه در مناطق اشغالی اوکراین و همچنین مناطقی از خاک روسیه در نزدیکی مرز شلیک کرده است.
به گفته شرکت Fire Point، موشک FP-7 که اوکراین روز پنجشنبه خبر پرتاب آن را اعلام کرد، بردی معادل ۱۵۵ مایل دارد و میتواند محمولهای به وزن ۴۴۰ پوند را حمل کند.
تحلیلگران نظامی میگویند کاربرد احتمالی این موشک، حمله متقابل به سکوهای پرتاب موشک روسیه است، نه حمله به اهداف راهبردی مانند کارخانههای صنایع دفاعی در داخل خاک روسیه.
سرهی هرابسکی (Serhiy Hrabsky)، سرهنگ بازنشسته و تحلیلگر جنگ در رسانههای اوکراین، گفت: «این یک سلاح تخصصی خواهد بود. اوکراین نمیتواند روزانه دهها فروند از آن تولید کند.»
اما این موشک میتواند معادلات اقتصادی جنگ موشکی و پهپادی را بیشتر به نفع اوکراین تغییر دهد. آقای هرابسکی گفت هدف قرار دادن سکوهای پرتاب موشک روسیه بسیار بهصرفهتر از تلاش برای رهگیری و انهدام موشکهای بالستیک در حال پرواز روسیه با موشکهای رهگیر آمریکایی Patriot است. موشکهای رهگیر Patriot هر کدام میلیونها دلار هزینه دارند و در سطح جهان با کمبود مواجه هستند.
شرکت Fire Point اعلام کرده که تولید موشکهای بالستیک در اوکراین را از صفر از سر گرفته است. این شرکت میگوید به فناوریهای جدیدی متکی است که از کالاهای مصرفی مدرن اقتباس شدهاند؛ مانند نوعی فیبر کربن که در ابتدا برای ساخت بدنه دوچرخه طراحی شده بود.
در شرایطی که اوکراین نبرد زمینی با روسیه را عملاً به بنبست کشانده، جنگ بیش از پیش به آسمان کشیده شده است.
هدف حملات موشکی و پهپادی روسیه، فلج کردن اقتصاد اوکراین و بالا بردن هزینه حمایت از این کشور برای متحدان اروپایی است. این حملات همچنین به دنبال تضعیف روحیه مردم با ایجاد قطعیهای برق هستند.
حملات دوربرد خود اوکراین که عمدتاً با پهپاد انجام میشود، برای ضربه زدن به اقتصاد روسیه روی پالایشگاههای نفت، بندرهای نفتی و نفتکشها متمرکز بوده است.
روسیه اکنون در جنگ پهپادی و موشکی دست بالا را دارد و از هر دو نوع سلاح دوربرد، تعداد بسیار بیشتری نسبت به پهپادهای انتحاری پرتابشده توسط اوکراین شلیک میکند.
در اوکراین، موشک FP-7 لقب Pelican گرفته است. در روز ۲۰ سپتامبر، آقای زلنسکی در بیانیهای گفت اوکراین سلاحی به نام Pelican را به سمت روسیه شلیک کرده است. پس از آن ابهاماتی پیش آمد، چرا که دفتر آقای زلنسکی بعداً اعلام کرد منظور او یک پهپاد بوده است، نه یک موشک.
شرکت Fire Point پس از آن پرتاب از اظهار نظر خودداری کرد. این شرکت به دلایل حقوقی از موشکهای بالستیک خود به عنوان «پهپادهای بالستیک» یاد کرده است؛ زیرا اوکراین یکی از طرفهای پیمانی به جا مانده از دوران جنگ سرد به نام Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty است که برد موشکهای زمینپایه را محدود میکند.
روسیه و ایالات متحده هر دو از این پیمان خارج شدهاند. اشاره پست روز پنجشنبه آقای زلنسکی به استفاده از «بالستیک تاکتیکی» ظاهراً برای متمایز کردن این سلاح از موشکهای راهبردی و بسیار مخربتر است.




